(ดาวน์โหลดแผนภูมิวัฏสงสาร ๓๑ ภูมิ คลิกที่นี่)

อริยะบุคคล ๔ ขั้น

๑.อรหัตโลกุตรภูมิ (ภูมิพ้นโลก ชั้นสูงสุด) มี ๒ ประเภท

๑.๑ เจโตวิมุตติ เป็นผู้ปฏิบัติสมถกรรมฐานได้ฌาณก่อน แล้วเจริญวิปัสสนากรรมฐานต่อ จนสำเร็จพระอรหันต์ หรือ ผู้ที่ปฏิบัติเฉพาะวิปัสสนากรรมฐาน เมื่อได้มรรคผลนั้นพร้อมกับได้วิชชา ๓ (อภิญญา ๖ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘) สามารถแสดงฤทธิ์ได้

วิชชา ๓ (อภิญญา ๖,ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘) คือ

อภิญญา ๖ คือ เป็นความรู้ชั้นสูงอันเกิดจากการ ปฏิบัติสมถวิปัสสนา ประกอบด้วย ๑.อิทธิวี แสดงฤทธิ์ได้ ๒.ทิพโสต มีหูทิพย์ ๓. เจโตปริยญาณ สามารถทายใจคนอื่นได้ ๔.ปุพเพนิวาสานุสติญาณ ระลึกชาติได้ ๕.ทิพจักขุ (จุตูปปาตญาณ) มีตาทิพย์ ๖.อาสวักขยญาณ คือทำให้อาสวะกิเลส(กิเลสละเอียด) หมดสิ้นไป (๕ อย่างแรก เป็นโลกียอภิญญา เสื่อมได้ถ้ายังไม่ถึงพระนิพพาน อย่างที่ ๖ คือ อาสวักขยญาณ เป็นโลกุตรอภิญญา ทำให้กิเลสหมดสิ้น บรรลุถึงมรรคผลนิพพานได้)

ปฏิสัมภิทาญาณ ๔ คือ ปัญญาแตกฉาน มี ๔ อย่างด้วยกัน คือ ๑.อัตถปฏิสัมภิทา แตกฉานในทางอรรถ ๒.ธัมมปฏิสัมภิทา แตกฉานในทางธรรม ๓.นิรุตติปฏิสัมภิทา แตกฉานในทางนิรุกติหรือภาษา ๔.ปฏิภาณปฏิสัมภิทา แตกฉานในทางปฏิภาณ

วิโมกข์ ๘ คือ ๑.ผู้มีรูปย่อมเห็นรูปทั้งหลาย ๒.ผู้หนึ่งมีความสำคัญในอรูปภายใน เห็นรูปภายนอก ๓.บุคคลย่อมน้อมใจไปว่า สิ่งนี้งามทีเดียว ๔.เพราะล่วงเสียซึ่งรูปสัญญาโดยประการทั้งปวง เพราะปฏิฆสัญญาดับไป เพราะไม่ใส่ใจซึ่งนานัตตสัญญา บุคคลย่อมเข้าถึงซึ่งอากาสานัญจายตนะด้วยมนสิการว่า อากาศหาที่สุดมิได้ ดังนี้อยู่ ๕.เพราะล่วงเสียซึ่งอากาสานัญจายตนะโดยประการทั้งปวง บุคคลย่อมเข้าถึงวิญญาณัญจายตนะด้วยมนสิการว่า วิญญาณหาที่สุดมิได้ ดังนี้อยู่ ๖.เพราะล่วงเสียซึ่งวิญญาณัญจายตนะโดยประการทั้งปวง บุคคลย่อมเข้าถึงอากิญจัญญายตนะด้วยมนสิการว่า ไม่มีอะไรดังนี้อยู่ ๗.เพราะล่วงเสียซึ่งอากิญจัญญายตนะ บุคคลย่อมเข้าซึ่งถึงเนวสัญญานาสัญญายตนะอยู่ ๘.เพราะล่วงเสียซึ่งเนวสัญญานาสัญญายตนะโดยประการทั้งปวง บุคคลย่อมเข้าถึงสัญญาเวทยิตนิโรธอยู่ ธรรมทั้ง ๘ นี้ ควรทำให้แจ้ง เป็นของจริงแท้แน่นอน ไม่ผิดพลาด ไม่เป็นอย่างอื่น อันพระตถาคตตรัสรู้แล้วโดยชอบฯ

๑.๒ ปัญญาวิมุตติ สำเร็จพระอรหันต์ด้วยการปฏิบัติ วิปัสสนากรรมฐานล้วนๆ ไม่ได้บำเพ็ญ สมรรถกรรมฐานมาก่อนเลย เรียกว่า สุกขวิปัสสกพระอรหันต์ คือ ผู้ปฏิบัติทำให้ฌาณแห้งแล้ง (ไม่สามารถทำการสังคายนาพระไตรปิฏกได้ เพราะมีแต่ญาณละกิเลส แต่มิได้มีญาณหยั่งรู้ในการระลึกชาติผู้ใดได้)

ผู้ถึงภูมินี้เป็นผู้ที่สมควรแก่การบูชา ของเหล่าเทพยดา และมนุษย์ทั้งหลาย เพราะสิ้นกิเลสโดยตัดสังโยชน์ ๑๐ ประการได้ สามารถเข้าอรหัตผลสมาบัติ เสวยอารมณ์พระนิพพานได้ตามปรารถนา และไม่ต้องเวียนว่ายตายเกิดอีกในวัฏสงสาร เมื่อถึงอายุขัยก็ดับขันธ์ปรินิพพาน

๒.อนาคามีโลกุตรภูมิ (ภูมิพ้นโลก ชั้นที่ ๓)

ผู้ถึงภูมินี้ได้ชื่อว่าพระอนาคามี จะไม่กลับมาเกิดในกามภูมิอีก แบ่งเป็น ๕ ประเภท คือ

๒.๑ อันตราปรินิพพายี สำเร็จเป็นพระอรหันต์ ปรินิพพานภายในอายุครึ่งแรกของสุทธาวาสภูมิพรหมโลกที่สถิตอยู่

๒.๒ อุปทัจจปรินิพพานยี สำเร็จเป็นพระอรหันต์ ปรินิพพานภายในอายุครึ่งหลังของสุทธาวาสภูมิพรหมโลกที่สถิตอยู่

๒.๓ อสังขารปรินิพพายี สำเร็จเป็นพระอรหันต์ ปรินิพพานในพรหมโลกที่สถิตอยู่โดยสะดวก สบายไม่ต้องใช้ความเพียรมาก

๒.๔ สสังขารปรินิพพายี สำเร็จเป็นพระอรหันต์ ปรินิพพานในพรหมโลก โดยต้องพยายามอย่างแรงกล้า

๒.๕ อุทธังโสตอกนิฏฐคามี ไปเกิดในสุทธาวาสพรหมโลก ชั้นต่ำที่สุด (อวิหาสุทธาวาสพรหมโลก) แล้วจึงจุติไปเกิด ชั้นสูงขึ้นไปตามลำดับ คือ อวิหา อตัปปา สุทัสสา สุทัสสี และสำเร็จเป็นพระอรหันต์ปรินิพพานในอกนิฏฐพรหมโลก

๓.สกทาคามีโลกุตรภูมิ (ภูมิพ้นโลก ชั้นที่ ๒)

ผู้ถึงภูมินี้ได้ชื่อว่า พระอริยบุคคลสกทาคามี ซึ่งจะเกิดอีกเพียงชาติเดียว แบ่งเป็น ๕ ประเภท คือ

๓.๑ ผู้ถึงภูมินี้ในโลกมนุษย์ และบรรลุพระอรหัตผลในมนุษย์โลก

๓.๒ ผู้ถึงภูมินี้ในมนุษย์โลกแล้ว ไปบรรลุพระอรหัตผลในเทวโลก

๓.๓ ผู้ถึงภูมินี้ในเทวโลก และบรรลุพระอรหัตผลในเทวโลก

๓.๔ ผู้ถึงภูมินี้ในเทวโลกแล้วมาบรรลุพระอรหัตผลในมนุษย์โลก

๓.๕ ผู้ถึงภูมินี้ในมนุษย์โลกแล้วจุติไปเกิดในเทวโลกแล้วกลับมาบรรลุพระอรหัตผลในมนุษย์โลก

๔.โสดาบันโลกุตรภูมิ (ภูมิพ้นโลก ชั้นที่ ๑)

ผู้ถึงภูมินี้ได้ชื่อว่าพระอริยบุคคลโสดาบัน แบ่งเป็น

๔.๑ เอกพิชีโสดาบัน จะเกิดอีกชาติเดียว แล้วก็บรรลุพระอรหัตผล ปรินิพพาน

๔.๒ โกลังโกลโสดาบัน จะเกิดอีก ๒-๖ ชาติ เป็นอย่างมากแล้วก็บรรลุพระอรหัตผล ปรินิพาน

๔.๓ สัตตักขัตตุปรมโสดาบัน จะเกิดอีกย่างมากไม่เกิน ๗ ชาติ แล้วก็บรรลุพระอรหัตผล ปรินิพพาน

 

HOME | DHAMMAYUT USA | TEMPLE MAP | CONTACT

Wat Buddhadhammadharo 1217 Babel Lane Concord California 94518 USA.

วัดพุทธธัมมธโร เมืองคอนคอร์ด มลรัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา.